ترنم سفر

در تمامی نقاط دیلم نشین البرز کار جمع آوری علوفه که از کیفیت بالایی برخوردار است و برای تغذیه ی دامها در زمستان ذخیره می شود، انجام می پذیرد. علف ها بعد از چیده شدن خشک و بعد از ان جمع و ریسه می شوند. ابزار چیدن علف را درگز می نامند که غالبا ساخت کشور اتریش است. چند سالی است در زمین هایی که قابل رفت و آمد برای تراکتور می باشد هم برای چیدن و هم برای ریسه(بسته بندی) از ماشین آلات استفاده می گردد.

بره سر مرکز بخش خورگام شهرستان رودبار

بره سر و استخر طبیعی ویستان

مناظر دامنه های شهر

شقایق

دشت شقایق و کوه درفک

دره باستانی واتل: در این دره طی کاوش های اخیر آثاری از زندگی انسان از عصر حجر تا دوره صفویه یافت شده است.

قلعه دیلمی مشرف بر دره خورگام و بره سر

چشم انداز مسیر جاده ی بره سر به دهکده تورستی و مشهور داماش

استخر ویستان بره سر: ویستان(Viyastan) در زبان باستانی دیلمی معادل فارسی بیدستان می باشد.

آبشار "شارشار" در شمال شرق شهر که در بالا محله ی بره سر قدیم (قبل از زمین لرزه69) قرار دارد.

زرشک

سنجاقک

حلزون و بابونه

ییلاق و تابستان نشین" استلی سرا"

گشت وگذاری در زیبایی های داماش

 کلمه داماش از دو واژه دا و ماش برگرفته است. (داماش) در لهجه کرمانجی یعنی( به کسی ماش داده) است(دیلمستان: نظر نویسنده). موقعیت جغرافیایی داماش روستای زیبا و ییلاق داماش از توابع بخش عمارلو شهرستان رودبار زیتون با مختصات جغرافیایی (49 درجه و 48 دقیقه طول شرقی) و (36 درجه و 44 ذقیقه عرض شمالی) در 48 کیلومتری جنوب شرقی رودبار واقع است.

این روستا از شمال به روستای صیقلده خورگام و از جنوب به زمینهای مراتع و روستاهای گزنه چاک و قوشه لانه خورگام و هم چنین از شرق به اراضی جنگلی و مراتع و از غرب به جنگل شینه چاک و مراتع لاباربن محدود می شود.

 آب و هوای آن در بهار و تابستان، معتدل و خنک و در فصلهای پاییز و زمستان به سردی می گراید. این روستا در حدود 1800 متر از سطح دریا بلندترو این روستا در قدیم ییلاق مردم جیرنده و امروزه به سکونت گاه دائمی تبدیل گردیده است.

فصل رویش و شکوفایی گل زیبای سوسن چلچراغ در اواخر بهار و اوایل تابستان می باشد. مردم این روستا به گویش دیلمی سخن می گویند و در سر شماری سال 1385 شمسی جمعیت روستا بالغ بر 1000 نفر بوده است. درآمد اکثر مردم روستا از فعالیت های باغداری، دامداری و پرورش طیور تامین و گروهی از مردم در امور خدمات و صنایع دستی فعالیت دارند.

این روستا در یک محل کوهستانی استقرار یافته و فاقد اراضی هموار برای کشت محصولات کشاورزی است. مصارف مردم این روستا محصولاتی از قبیل حبوبات ، سیب زمینی و پیاز و درختانی هم چون فندق و گردو می باشد. پیرامون روستا را ارتفاعات و بیشه زارهای سلسله جبال البرز فراگرفته و چشم اندازهای بسیار زیبایی را پدید آورده است.

هر ساله در فصول بهار و تابستان گردشگران بسیاری از نقاط مختلف ایران به اینجا سفر می کنند و از طرف مردم این روستا پذیرائی میشوند. گل سوسن سفید نخستین بار توسط محققی به نام (لدربوری) کشف شد و در سال 1354 از طرف اداره محیط زیست استان گیلان زیستگاه این گل کمیاب به عنوان اثر ملی ثبت شد.

"سوسن جلجراغ"

از دو جاده می توان به سوی روستای زیبای داماش سفر کرد:

جاده داماش از سمت خورگام و بره سر حد فاصل بین چهارمحل به بره سر

1ـ بخش خورگام در 40 کیلومتری شهرستان رودبار واقع است. بزرگراه قزوین به سمت شهر رشت که می گذری ابتدای شهر رستم آباد به سمت بخش خورگام که می روی پیچ و خم های جاده آسفالت و سرسبز، روستای کوهستانی شروع می شود در مسیر جاده از روستاهای انار کول، سندس، دشتویل، چره، دره دشت، چلکاسر، حشمت آباد و روستای چهار محل و آنقدر می روی تا ابرها را پشت سر می گذاری و تابلوی شهر بره سر به چشم می خورد گاهی اوقات آنقدر ابرها به شما نزدیک می شوند که مسیر را گم می کنی . پیش از رسیدن به سرزمین سرسبز خورشید این ابرها هستند که به استقبال شما می آیند، بر فراز جنگل های راش ، بلوط ، توسکا و سبز انبوهی که تمام کوههای این سرزمین را فتح کرده اند. خورگام سرزمینی که همه آبادیهای آن کوهستانی و در بخشی از البرز غربی امتداد یافته است. از شهر بی نظیر و کوهپایه ای بره سر تا داماش 6 کیلومتر جاده خاکی را باید پیمود. اواخر اردیبهشت که می شود در خورگام به سمت داماش می رویم و آنقدر می رویم تا در دل شقایق سرخ و میان سبزی چمن زارها از ما میز بانی شود.

جاده داماش از سمت فاراب و جیرنده در روستای زیبای پاکده

2ـ بزرگراه قزوین به شهر لوشان را که پیش می گیریم در سمت راست جاده آنجا که کوه در دل چشمان شما می نشیند وارد جاده لوشان به جیرنده می شویم جاده ای پیچ در پیچ در دامنه های تقریباً خشک و کم پوشش امتداد می یابد، جاده از روستاهای بیورزین، کرماک، سنگرود، معدن ذغال سنگ و پاکده می گذرد. به شهر جیرنده می رسی و جاده فاقد کمترین علائم راهنمایی جاده ای است و باید از رهگذران و ماشین های عبوری و از محلی ها سراغ داماش و چلچراغ هایش را گرفت، در هر صورت پس از عبور از سر بالایی ها و شیبهای تند شهر جیرنده، سرزمین مه وباران پدیدار میشود.

داماش

این سرزمین جایی است که هر چه به سمت زیبایی هایش میروی به آسمان نزدیک میشوی و مه وابرش به استقبال شما می آیند . پس از گذر از آن شیب تند جاده 10 کیلومتری و خاکی، داماش به سمت شمال و در مسیر مراتع و گونهای بنفش ادامه دارد. با افزایش ارتفاع ، هوا از گرمی به خنکی و در بالاترین نقطه از ارتفاع به سردی می گراید. زمانی که به بالاترین نقطه از کوه رسیدی همانجا که مه و ابر و چمنزارهای سبز با گل های رنگین وجود دارد، باید به سوی پائین یعنی دره سرازیر شد و داماش نخستین روستای سرسبز این منطقه کوهستانی است البته دامنه های جنگلی را فقط در جنوب غربی داماش می توان مشاهده کرد. داماش بر بلندی زمین ایستاده و نزدیک به آسمان تکیه داده و بر کوه زیبای کنگاه آرمیده است و چشم به دامنه های رنگین بیشمار دوخته است. اینجا در واقع سرزمین گل سفید که اهالی به آن لیلیوم می گویند است .

گل سوسن چلچراغ تنها در دو منطقه در جهان، یکی در بخش عمارلو روستای داماش و دیگری در لنکران جمهوری آذربایجان یافت میشود.

در آن فضای سرسبز داماش مغازه های قصابی کوچکی به شکل دکه وجود دارد که گوشت های تازه گوسفندی در آن مغازه ها یافت میشود و میتوان از آنها خریداری کرد و در کنار خانواده، در آن بهشت کباب کرد و لذت برد. داماش چشمه زیبایی دارد که از آن آبی سالم ،گوارا و سبک سرازیر میشود و به آب معدنی داماش معروف است. سرچشمه خیلی خوب محافظت شده و با لوله های آب به منازل روستایی کشیده شده اند.

در تمام دنیا تنها یک محوطه دو هکتاری است که گل سوسن چلچراغ در آن به صورت کلی می روید و سرتاسر این محل فنس کشی و همه گلها شماره گذاری شده است. اینجا در واقع صدای طبیعت را خواهید شنید، گلهای زیبای لیلیوم را خواهید دید و نغمه بلبل و کبک و شانه بسر و سایر پرندگان به گوش می رسد. چشمه های بسیار، باغ های پر از درخت زردآلو در کنار رودخانه جیرنده و کوچ نشینان و صدای زنگ گله هایشان در ییلاق های خورگام و عمارلو همه و همه نشانه ای از زیبایی های خالق یکتاست.

این منطقه در جنوب شهر بهشهر، شرقی‌ترین شهرستان استان مازندران قرار دارد.
 

مجموعه دیدنی سنگ نو در اعماق جنگل‌های کوه‌های پیش کوه جهان مورا در البرز شرقی قرار گرفته و شامل چهار آبشار است که بزرگترین آن حدود 12 متر ارتفاع دارد.
 

پوشش گیاهی منطقه به طور عمده درختان بلوط وحشی انجیلی ممرز و انواع سرخس به ویژه گونه سرخس عقابی است.