ترنم سفر


ورسك

ورسك، روستايى در كنار جاده فيروزكوه‌ با ۴۰۰ خانوار است. ۳۵ درصد اين جمعيت‌ بطور دائم در روستا اقامت دارند. ايستگاه‌ راه‌آهن، و پل‌ معروف‌ آن‌ كه‌ پيروزى لقب‌ گرفته‌ است، در دامنه شمال‌ شرقى يال‌ سوزنى قله ۲۷۰۰ مترى سه‌شاخ‌ قرار دارد. ارتفاع‌ ورسك‌ از سطح‌ دريا ۱۴۸۸ متر است. كار مردم‌ اين روستا بيشتر خدماتىكارگرى است‌ و تعداد كمى هم‌ دامدارى مىكنند. به‌ علت‌ واقع گرفتن روستا در كوهپايه،‌ كشاورزى دشوار است و رونقى ندارد. فقط‌ در حاشيه رودخانه تالار، که قسمت پائينى روستا به‌شمار مىآيد، به ميزان محدود برنج‌ كشت‌ مىشود.

‌اكثر ساكنان‌ دائم‌ اين‌ روستا يا جذب‌ راه‌ آهن‌ شده‌اند و يا در شهرهاى اطراف‌ كار می‌كنند. ورسك‌ با فيروزكوه‌ ۳۵ كيلومتر و با شهرستان‌ قائم‌شهر ۸۵ كيلومتر فاصله‌ دارد. به‌ علت‌ آب‌ و هواى خوب‌ و چشم‌اندازهاى زيبا، سازه‌هاى ويلايى مدرن بافت‌ اصلى اين‌ روستا را دگرگون‌ كرده‌ است. گويش‌ مردم‌ مازندرانى است.

‌از ميان‌ روستاى ورسك‌ جاده‌اى ‌خاکى و تقريباً‌ ناهموار به‌طول‌ تقريبى ۱۷ كيلومتر به‌ طرف‌ خوش‌نشين‌ كرتاله‌ و اسپى‌چشمه[1] كشيده‌ شده‌ كه‌ حدود ۱۰ كيلومتر آن‌ از داخل‌ جنگل‌ مىگذرد. جنگلى زيبا با درختانى كم‌نظير.‌ پروفسور هانسر ويتر، گياه‌شناس‌ آلمانى، مىگويد: «فسيلهاى زنده، باقيمانده‌ از گياهان‌ دوران‌ سوم‌ زمين‌شناسى در اين منطقه يافت مىشود». درختانى چون: انجيرى، لرگ، سفيد پليت، ليلكى ..... نيز همه جا به چشم مىخورد. اما موسيقى اين طبيعت زيبا، صداى اره‌هاى موتورى است که در همه‌جا شنيده مىشود.

صحبت‌ از پژمردن‌ يك‌ برگ‌ نيست

‌واى جنگل‌ را بيابان‌ مىكنند.

‌در گذار از اين‌ جنگل، چشمه‌هاى فراوانى ديده مىشود که آميختن‌ آب‌ آنها با رودخانه پايين‌دست‌ جاده خاکى، رود تالار را پرآب‌ مىکند. اين‌ چشمه‌ها و چشمه‌هاى ‌كرتاله ‌و اسبى‌‌چشمه، سرچشمه‌هاى ‌اصلى ‌رود تالاربه شمار مىآيند. ‌

با گذشتن‌ از  جنگل،‌ به‌ منطقه ييلاقى مىرسيد که درختچه‌هاى كوتاهى، مانند زرشك‌، در آنجا روئيده است.‌پس از عبور از عرض‌ يك‌ رودخانه‌ و گذشتن‌ از چند پيچ‌ و خم‌ به‌ جايى مىرسيد كه‌ دوباره‌ بايد از عرض‌ يك‌ رودخانه كوچك‌ ديگرى عبور كنيد. در اينجا جاده خاكى به‌ دو راه‌ تقسيم‌ مىشود. راه‌ دست‌ راست‌ به‌ كرتاله و راه‌ دست‌ چپ‌ به‌ اسپى‌چشمه‌ مىرود. اسپى‌چشمه‌ مبداء صعود به‌ قله تلمه‌‌سنگ‌ و كرتاله‌ مبداء صعود به‌ قله يوريم‌ است.

اگر كوهنوردان بخواهند به هر قله جداگانه صعود کنند بايد از مبادى فوق‌ استفاده‌ کنند. در غير اين‌ صورت‌ مىشود به هر دوقله‌ در يك‌ برنامه زمان‌بندى شده‌ از طريق‌ اسپى‌چشمه‌ صعود كرد. قله‌هاى تلمه‌سنگ‌ و يوريم‌ توسط‌ يك‌ گردنه‌ از هم‌ جدا مىشوند كه ‌اين‌ فاصله‌ را مىشود با حداكثر يك‌ ساعت‌ پيمود.

 

قله تلمه‌سنگ: (ارتفاع‌ = ۳۳۵۰ متر)

«تلم» (telem) وسيله‌اى است‌ استوانه‌اى شكل‌ كه‌ معمولاً‌ از تنه درخت‌ كه‌ داخل‌ آن‌ خالى شده‌ ساخته مىشود و با آن از ماست کره مىگيرند. ‌علت‌ نامگذارى اين‌ قله‌ به‌ اين‌ اسم، وجود يك‌ برج‌ بزرگ‌ استوانه‌اى شكل‌ در بالاى قله آن‌ است‌ كه‌ از دور به‌ شكل‌ تلم است. ‌اين‌ برج‌ كه‌ يك‌ قسمت‌ از ديواره‌هاى آن‌ تخريب‌ شده، از سنگ‌ و ساروج‌ ساخته‌ شده‌ است. داخل‌ برج‌ توسط‌ سودجويان‌ حفارى شده‌ و قسمت‌ ديگرى از ديواره آن‌ نيز از بين رفته است. وجود سنگ‌چين‌هاى اطراف‌ قله،‌ كه‌ از تخته‌ سنگهاى بزرگ‌ تشکيل شده‌ است، حكايت‌ از يك‌ تاريخ‌ كهن‌ دارد. همچنين‌ وجود يك‌ چشمه‌ در نزديكى قله نشانگر زندگى در بالاى آن‌ بوده‌ است. كوه‌ تلمه‌ سنگ‌ در نزد روستاييان‌ دامنه آنْ كوهى مقدس‌ است. 

‌اگر كوهنوردان‌ بخواهند صعود يکروزه به‌ اين‌ قله‌ها را از ورسك‌ آغاز کنند، تا كرتاله‌ يا اسپى‌چشمه‌ نياز به‌ وسيله نقليه مناسب‌ دارند. در غير اين‌ صورت‌ راهپيمايى از مسير جاده خاكى تا كرتاله‌ حدود دو ساعت‌ و نيم و تا اسپى چشمه‌ حدود ۳ ساعت‌ زمان مىبرد و از كرتاله‌ تا قله‌ يوريم‌ سه ساعت‌ و نيم و از اسپى چشمه‌ تا قله تلمه‌ سنگ‌ ۳ ساعت‌. قله تلمه‌ سنگ‌ از شمال‌ شرقى به‌ قله يوريم‌ و از غرب‌ به‌ قله ۳۴۰۰ مترى ديلار مرتبط مىشود.

 

قله يوريم: (ارتفاع= ۳۴۰۰ متر)

‌قله يوريم‌ كه‌ به خاطر صخره بزرگ‌ مستطيل‌ شكل‌ روى آن‌ از دور به‌ خوبى قابل‌ شناسايى است، يكى از كوههاى بلند منطقه سوادكوه‌ به‌شمار مىآيد. وجود آثار و علايم‌ قلاع‌ و آتشكده‌هاى به‌ جاى مانده‌ از عهد كهن‌ در دامنه‌ و اطراف‌ قله، بيانگر توجه‌ پيشينيان‌ به اين‌ كوهها بوده‌ است. كوه‌ يوريم‌ از شمال‌ شرقى به‌ قله ۳۰۰۰ مترى ارفه‌ كوه‌ و از شرق‌ به‌ قله ۳۳۰۰ مترى عباس‌ آباد و قله ۲۶۵۰ مترى سنگر و از غرب‌ به‌ قله تلمه‌ سنگ، متصل مىشود

 
 
 
 

‌متأسفانه‌ گونه‌هاى كم‌نظير جانورى در اين‌ منطقه‌ به دليل‌ شكارهاى بى‌رويه‌ رو به‌ نابودى هستند‌ و فقط‌ تعداد كمى كل‌ و بز، گراز، روباه، شغال‌ و كبك، عقاب، و زغن‌ در ارتفاعات‌ زندگى مىكنند. از ميان ‌گونه‌هاى گياهى منطقه‌ گل‌ گاوزبان، سير كوهى، متكا، گلپر، و موسير بسيار ديده مىشود، و در ارتفاعات، ‌گون‌ و آويشن‌ مىرويد. گلهاى ‌منطقه‌ شامل مينا، نسترن‌ كوهى، شقايق، پامچال، زنبق، ‌و گل‌ زعفران است‌، كه اين آخرى‌ در فصل‌ بهار مىرويد.

کوهنوردان مىتوانند براى رفتن‌ به‌ ورسك‌ هم‌ از طريق‌ راه‌آهن‌ تهران‌/شمال‌ و هم‌ از طريق خودروهاى ‌عمومى مسافربرى تهران/سارى (و برعكس)‌ استفاده‌ کنند.

  
نویسنده : رامیز تقوی ; ساعت ۱:٤٦ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٥/٩/٢
تگ ها :
comment نظرات ()